2 grudnia Komisja Europejska wydała dwa rozporządzenia zmieniające rozporządzenie nr 1881/2006, które ustala najwyższe dopuszczalne poziomy niektórych zanieczyszczeń w środkach spożywczych. 
Zmiany dotyczą zawartości azotanów oraz dioksyn i polichlorowanych bifenyli (PCB).
Zgodnie z załącznikiem do nowego rozporządzenia nr 1258/2011 zmiany dotyczą m.in. podniesienia maksymalnych dopuszczalnych poziomów azotanów w niektórych warzywach, np. szpinaku i sałatach oraz określenia limitu dla rokietty siewnej.

Drugi z wydanych przepisów - nr 1259/2011 dotyczy dopuszczenia do obrotu na terytorium Finlandii, Szwecji i Łotwy niektórych gatunków ryb, m.in. łososia oraz produktów pochodnych, w których poziom dioksyn i PCB jest wyższy niż dopuszczalny. Ponadto rozporządzenie precyzuje dopuszczalne poziomy tych zanieczyszczeń m.in. w odniesieniu do olejów z ryb, produktów mlecznych i produktów dla niemowląt i małych dzieci.

Posiedzenie Komisji Europejskiej z 5 grudnia przyniosło wiążące decyzje - przyjęto wykaz funkcjonalnych oświadczeń zdrowotnych (z artykułu 13.1 Rozporządzenia 1924/2006). 
Lista obejmuje ponad 2200 oświadczeń - w tym 222 pozytywnie zaopiniowanych oraz prawie 2000 odrzuconych. Dopuszczone claims dotyczą m.in. witamin, składników mineralnych, kwasów z rodziny omega-3 i błonnika. W dużej grupie odrzuconych oświadczeń znalazły się natomiast te dotyczące soi, glukozaminy, diacylogliceroli czy ekstraktu z kawy. Stowarzyszenia producentów żywności podnoszą jednak głos sprzeciwu - twierdząc, że claims, które uzyskały negatywne stanowiska nie powinny być z góry odrzucane oraz zarzucają EFSA przyjęcie zbyt wysokich standardów przy ocenie związku przyczynowo-skutkowego zgłaszanych składników.

Ponadto w EFSA Journal (nr 2011;9(12):2474) ukazał się przewodnik stworzony przez ekspertów z NDA (Panel ds. produktów dietetycznych, żywienia i alergii). Opracowanie podaje wymagania odnośnie podstaw naukowych związanych ze stosowaniem oświadczeń zdrowotnych, które dotyczą antyoksydantów, działania ochronnego (w stosunku do DNA, lipidów i białek) przed utlenieniem oraz wpływu na funkcjonowanie układu krążenia i serca.  W dokumencie zamieszczono dokładny opis efektów zdrowotnych oraz charakterystykę badań, które są uznane za właściwe przy uzasadnieniu powyższych claims.

Na wniosek Komisji Europejskiej EFSA dokonał oceny naukowej nt. obecności alkaloidów pirolizydynowych w żywności. Alkaloidy są toksycznymi związkami chemicznymi produkowanymi przez niektóre rośliny. Eksperci z Panelu ds. zanieczyszczeń w łańcuchu żywnościowym (CONTAM) zidentyfikowali jedną z klas - 1,2 nienasycone alkaloidy pirolizydynowe, jako potencjalnie genotoksyczną. Stosując podejście oparte na wykorzystaniu marginesu narażenia, dokonano oceny potencjalnego ryzyka narażenia na te substancje. Jeśli chodzi o żywność, dokonano oceny dla miodu. We wnioskach podkreślono, że niezbędne jest zgromadzenie większej ilości danych dotyczących powyższej grupy alkaloidów i ich ewentualnej obecności w żywności, m.in. w ziołowych suplementach diety.

Szczegółowy dokument opisujący zastosowane metody analiz, charakterystykę substancji oraz ich toksyczność można znaleźć w EFSA Journal pod nr 2011;9(11):2406

W tym tygodniu w Dzienniku Urzędowym UE opublikowano 3 decyzje zezwalające Komisji Europejskiej na wprowadzenie do obrotu nowych składników żywności: laktoferyny bydlęcej oraz dihydrokapsjatu.
O zezwolenie na stosowanie pierwszego ze składników wnioskowały 2 firmy (Morinaga i FrieslandCampina). Laktoferyna bydlęca jest białkiem wiążącym żelazo, pozyskiwanym z mleka w celu dodawania do żywności – będzie można ją stosować w m.in. w przetworach mlecznych, środkach spożywczych specjalnego przeznaczenia medycznego czy preparatach do początkowego i dalszego żywienia niemowląt.
Drugi składnik – dihydrokapsjat – jest syntetyzowany na drodze estryfikacji alkoholu wanililowego i kwasu 8-metylononanowego. Dopuszczony jest do stosowania w wielu kategoriach żywności, np. przetworach zbożowych, słodyczach, wyrobach ciastkarskich i niektórych napojach.

Dopuszczenie do obrotu ww. składników żywności odbyło się zgodnie z wymaganiami rozporządzenia (WE) 258/97. Wszystkie 3 decyzje wydano 22.11.

W ciągu ostatniego miesiąca w europejskim systemie RASFF (System Wczesnego Ostrzegania o Niebezpiecznych Produktach Spożywczych i Środkach Żywienia Zwierząt) pojawiło się kilkanaście powiadomień o wykryciu w suplementach diety niedozwolonych składników.

Zawiadomienia dotyczyły użycia zabronionych w żywności substancji czynnych: fenoloftaleiny, sibutraminy, polinikotynianu chromu, sildenafilu oraz johambiny. Składniki te wchodziły w skład suplementów diety, głównie z Chin i Stanów Zjednoczonych. Zgłoszono też środki spożywcze o przekroczonych limitach arsenu i ołowiu (w preparacie zawierającym glinkę) oraz produkty napromienione (stosowanie procesów promieniowania jonizującego w suplementach jest zabronione).

Jeśli chodzi o inne kategorie żywności, odnotowano m.in. zgłoszenia produktów o niezadeklarowanych na etykiecie składnikach mogących powodować alergie lub reakcje nietolerancji - glutenie i laktozie.

Rok 2012 upłynął w oczekiwaniu na publikację, a następnie obowiązywanie wykazu dozwolonych oświadczeń funkcjonalnych art. 13.1 rozporządzenia 1924/2006. 
Od ubiegłego piątku, tj. od 14.12 uprawomocniły się przepisy rozporządzenia 432/2012 ustanawiającego wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych dotyczących żywności, innych niż oświadczenia odnoszące się do zmniejszenia ryzyka choroby oraz rozwoju i zdrowia dzieci. Zezwalają one na stosowanie claims zawartych w rejestrze (222 oświadczenia, przy ściśle określonych warunkach). 
Niemniej jednak nie jest to jeszcze lista zamknięta. W praktyce mamy do czynienia z wydłużonymi okresami przejściowymi dla oświadczeń znajdujących się w dalszym ciągu w fazie opiniowania oraz, w stosunku do których Komisja Europejska nie podjęła jeszcze wiążących decyzji (tzw. claims z listy pending). Pozostałe deklaracje zdrowotne, bez względu na ich uzasadnienie merytoryczne stały się niedozwolone.

KE przygotowała także nowelizację ww. rozporządzenia włączającą 12 nowych oświadczeń zdrowotnych do wykazu dozwolonych oświadczeń (m.in. 5 dotyczących korzystnego wpływu kofeiny na funkcjonowanie organizmu). 
Prace nad ostatecznym brzmieniem nowego rozporządzenia mają zakończyć się na początku przyszłego roku. Tym samym na liście odrzuconych claims znajdzie się większość deklaracji skierowanych do ponownej oceny, m.in. dot. probiotyków, glukozaminy, izoflawonów sojowych.

Ponadto w EFSA Journal z 14 grudnia br. opublikowano 9 kolejnych, negatywnych opinii naukowych w sprawie oświadczeń zdrowotnych:

  • jedna dotycząca kompleksu składników – likopenu, wit. E, luteiny oraz selenu i ich działania podczas opalania,
  • 3 o wpływie wyciągu z nasion winogron na przepływ krwi/zmniejszenie opuchlizny nóg/usuwanie nadmiaru wody z organizmu. Istotne jest, że zwrócono uwagę, że tak określone działanie składnika jest działaniem leczniczym i tym samym nie spełnia wymagań rozporządzenia 1924/2006

pozostałe, mówiące o redukcji masy ciała (2 produkty: połączenie ekstraktów guarany i zielonej herbaty oraz preparat OXY 280) oraz utrzymaniu prawidłowej ruchomości stawów (preparaty Eff EXT, Cynatine oraz olej z kryla).

Aktualności

Szkolenia